Neony, a polska muza

neon na arenie w poznaniuWybór poniższych utworów zawierających „motyw neonowy” jest całkowicie subiektywny. W zdecydowanej większości skupiłem się na kawałkach rockowych, chociaż wiadomo, że „neonowych” motywów tekstach polskiej muzyki rozrywkowej jest o wiele więcej.

zepsuty neonPierwszym nasuwającym się kawałkiem, nawiązującym do kolorowych „oneonowanych” ulic w latach PRL jest utwór grupy Partita wydany w połowie lat 70. Tekst piosenki  „Pytasz mnie, co ci dam” został napisany przez Janusza Kondratowicza. Już w pierwszej zwrotce pojawia się fraza: „Pytasz mnie, co ci dam, pejzaż miasta który znam, wiatru powiew ulic szybki rytm, tysiąc słońc w oknach stu, krótką noc po długim dniu i neonów kolorowy film”. Prawdopodobnie autorowi tych słów chodziło o niezwykle popularne w tych czasach występujące w krajobrazie miasta neony z animacjami.

stary neon pocztyW utworze Dżemu z 1985 r. zatytułowanym „Oh, Słodka” pojawia się zdanie: „Kiedy szła ulicą neony traciły swój blask”. Motyw neonu pojawia się również w innym  kawałku tego zespołu – Kosmiczny Pub”, a tam w tekście: „…neon lśni woła nas”. Utwór pojawił się na albumie „Kilka zdartych płyt” w marcu roku 1995. Neony pojawiają się w tekstach dwóch utworów grupy Lombard. Jeden z nich to „Neonowa krowa” – powstały na bazie wiersza Wandy Chotomskiej  oraz Diamentowa kula z albumu „Śmierć w dyskotece” (1983)„Na niebie złoty neon wybija imię twoje”.

W 1988 r. 13 tygodni na liście przebojów radiowej Trójki spędził kawałek„Po prostu pastelowe” z repertuaru grupy Malarze i Żołnierze. W tekście pojawia się „Telefony tuż przy łóżkach wciąż słuchają namiętności, a neony w moim mieście zmuszają do miłości”. W 2008 r. powstał z cover tego kawałka, wydany na albumie Zakazane Piosenki zespołu Strachy Na Lachy.

OSIEDLE JAGIELLOŃSKIE POZNAŃKolejne utwory z motywem neonowym należą do ustrzyckiej legendy polskiego punkrocka – zespołu KSU. „Światło neonów zabija taniec cieni…” z kawałka „Na krawędzi snu” oraz „…unikasz bocznych ulic, ale musisz się zanurzyć w bagno wielkich miast, gdzie blask neonów zgasł” z kawałka zatytułowanego „Pijany gówniarz” (alternatywny tytuł „Nocą”). Chociaż oba teksty autorstwa Macieja „Brody” Augustyna pomimo pochodzą z przełomu lat 70. i 80. XX w., to na oficjalnym wydawnictwie (płycie winylowej) pojawiły się dopiero w 1988 r. na albumie zatytułowanym Pod prąd. Oba kawałki należą do kanonu koncertowego zespołu.
Neonowy szyldW utworach Kultu neony pojawiają się co najmniej dwukrotnie – „Moja ulica murem podzielona, świeci neonami prawa strona…”, to oczywiście cytat z kawałka „Arahja”, wydanego w 1988 r. na albumie „Spokojnie”. Tekst utworu nawiązuje do podziału Berlina. Osiem lat później wydano album „Tata Kazika II”, na którym pojawiły się utwory z tekstami Stanisława Staszewskiego. W kawałku „Jeśli zechcesz odejść, odejdź” wokalista śpiewa: „Już na zawsze tamto będzie w sercach nam się tlić jak neonowy szyld…”
W innym zespole Kazika Staszewskiego – KNŻ, w kawałku „Raz, pierwszy” z albumu „Na żywo ale w studio” (1994) słyszymy „Neon naprzeciw obraca się i świeci”. Czy autor tych słów miał na mysli obracający się neonowy globus Orbisu z Al. Jerozolimskich? Powstała w 1987 r. w pabianicka grupa Proletaryat na swoim IV albumie wydała utwór „Nie masz nic”, który pozostaje nieco w cieniu innych sztandarowych kawałków tej kapeli. W tekście tekście słyszymy  „W zimną noc, gdzieś pod neonami, stałaś tam…”.

NEON PKS RZESZÓWW 1994 r. na koncertowym albumie „I Love You” grupy T. Love, pojawił się studyjny utwór „Syn Miasta” z refrenem: „Na samym dnie, neony oślepiają mnie” . Był to był chyba pierwszy utwór z neonami, który zaistniał w mojej świadomości. Ten melodyjny kawałek, w którym na wokalu prócz Muńka występuje również Monika Piwowarska z kultowego Buzu Squat jest coverem francuskiego zespołu Mano Negra „Out of time man” (1991 r., Manu Chao wokalistą).

W 1995 r. na przystanku Woodstock, który odbył się w miejscowości Czymanowo wystąpiła pyrzycka grupa Olej z coverem angielskiej grupy rockowej James „Sometimes”.  Wokalista śpiewa w tym kawałku „… głowa chłopca lśni jak znak – jak neonowy znak„.

NEON POZNAŃW utworze Pidżamy Porno„Ezoteryczny Poznań” wydanym w 1997 r., słyszymy: „Na Wildzie mieszka szatan – czarna magia, wolno, zapalają się neony” (Wilda – czyli dzielnica miasta). Niestety w teledysku utworu, w którym zespół jeździ zabytkowym tramwajem po centrum Poznania, neony nie są zbyt eksponowane. Drugi raz o neonach Grabaż śpiewa w utworze „Droga na Brześć „Rzeczywistość tu jak nieczynne neony  na albumie  Bułgarskie Centrum (2004).

W 1998 r. pojawiła się płyta Republiki pt. „Masakra”. Prócz takich klasyków jak „Mamona” czy „Odchodząc” jest na niej nieco mniej popularny utwór „Przeczekajmy noc” z tekstem: „Nocnym tramwajem wiozę cię, puste przystanki – żaden nasz, każdym neonem mówisz – nie”

W ostatnich latach motyw neonowy pojawił się w tekstach grup Partia, Komety oraz Rotofobia. Te trzy zespoły łączy osoba perkusisty o pseudonimie Arkus, a Partię i Komety wokalista Lesław Strybel. „Czerwone neony za twoim oknem, w ich świetle nie widać, że jesteśmy już kimś innym” (Rotofobia – Neony), „migające światła neonów, hipnotyzują ciemność…” (Komety – Namiętność kochanków) oraz „biegniesz po sopockim molo z neonowym dreszczem w głowie” (Partia – Piękny chuligan).

Kolejność wg daty wydania:

Partita – Pytasz mnie co ci dam (Niech ziemia tonie w kwiatach, 1976)
Lombard – Diamentowa kula (Śmierć w dyskotece, 1983)
Lombard – Neonowa krowa (-)
Dżem – Oh Słodka (Dżem, 1985)
Kult – Arahja (Spokojnie, 1988)
Malarze i Żołnierze – Po prostu pastelowe (wersja nagrana dla radia 1988, płyta Jedynka 1991)
KSU – Pijany Gówniarz (Pod Prąd, 1988)
KSU – Na krawędzi snu (Pod Prąd, 1988)
KNŻ – Raz pierwszy (Na żywo ale w studio, 1994)
Proletaryat – Nie masz nic (IV,1994)
T. Love – Syn Miasta (I Love You, 1994)
Olej – Sometimes (nagranie z Przystanku Woodstock, 1995)
Kult – Jeśli chcesz odejść – odejdź (Tata Kazika II, 1996)
Pidżama Porno – Ezoteryczny Poznań (Złodzieje Zapalniczek, 1997)
Republika – Przeczekajmy noc (Masakra, 1998)
Partia – Piękny chuligan (Partia, 1998)
Pidżama Porno – Droga na Brześć (Bułgarskie Centrum, 2004)
Komety – Namiętność kochanków (Luminal, 2011)
Rotofobia – Neony (po 2005)

 

 

Zapraszam również do tekstu: „Motyw neonu w polskim filmie” oraz „Neonowe plenery filmowe”, gdzie wykorzystałem większość powyższych kawałków w specjalnie stworzonym klipie.

Maciej Grzywaczewski